قبل از اینکه Quiz وارد موبایل و اینترنت شود، تلویزیون یکی از مهمترین محلهای رقابت سؤال و جواب بود.
برای بسیاری از مردم، مسابقه تلویزیونی فقط یک برنامه نبود؛ تبدیل به بخشی از خاطراتشان شده بود. مجری، موسیقی، صحنه مسابقه و حتی لحظهای که شرکتکننده قبل از جواب دادن مکث میکرد، بخشی از هیجان برنامه بود.
اما کدام مسابقات کوییز در ایران و جهان ماندگار شدند؟
مسابقه هفته؛ یکی از خاطرهانگیزترین مسابقات ایران
وقتی صحبت از مسابقات اطلاعات عمومی قدیمی در ایران میشود، نام «مسابقه هفته» و منوچهر نوذری تقریباً بلافاصله به ذهن بسیاری از مخاطبان میآید.
این برنامه در تلویزیون ایران با حضور ۱۵ شرکتکننده برگزار میشد و پرسشهایی از موضوعات مختلف اطلاعات عمومی مطرح میشد.
ساختار مسابقه فقط به دانستن جواب محدود نبود. شرکتکنندگان باید تحت فشار رقابت پاسخ میدادند و در مراحل مختلف، روند مسابقه تغییر میکرد.
یکی از ویژگیهای ماندگار برنامه نیز شخصیت و اجرای منوچهر نوذری بود؛ چیزی که باعث شد مسابقه صرفاً یک آزمون خشک اطلاعات عمومی نباشد.
چرا مسابقه هفته ماندگار شد؟
یکی از دلایل موفقیت مسابقه هفته، ترکیب سه عنصر بود:
**دانش + رقابت + سرگرمی**
اگر برنامه فقط سؤال میپرسید، احتمالاً بعد از مدتی خستهکننده میشد.
اگر فقط سرگرمی بود، ماهیت مسابقه از بین میرفت.
اما ترکیب این دو، تجربهای ایجاد کرد که هم مخاطب میتوانست خودش در خانه جواب سؤالها را حدس بزند و هم رقابت شرکتکنندگان را دنبال کند.
مسابقات تلویزیونی ایران فقط به مسابقه هفته محدود نمیشوند
در دهههای مختلف، تلویزیون ایران مسابقات متنوعی را تجربه کرده است.
از برنامههای دانشمحور گرفته تا مسابقاتی که ترکیبی از اطلاعات عمومی، سرعت، مهارت، سرگرمی و رقابت بودند.
این روند نشان میدهد که علاقه مخاطب ایرانی به مسابقه تلویزیونی موضوع جدیدی نیست.
در سالهای اخیر نیز مسابقات تلویزیونی با فرمتهای جدیدتر و دکورها و قوانین متفاوت ساخته شدهاند.
Jeopardy؛ یکی از مشهورترین Quiz Showهای جهان
اگر بخواهیم از مشهورترین مسابقات Quiz در جهان نام ببریم، Jeopardy! تقریباً همیشه در فهرست قرار میگیرد.
این برنامه به جای اینکه فقط یک سؤال و چهار گزینه به شرکتکننده نشان دهد، ساختار متفاوتی دارد و شرکتکننده باید از میان موضوعات و ارزشهای مختلف انتخاب کند و پاسخ را در قالب خاص برنامه ارائه دهد.
Jeopardy به دلیل سابقه طولانی، شرکتکنندگان مشهور و رکوردهای مالی و رقابتی، تبدیل به یکی از نمادهای مسابقات دانشمحور تلویزیونی شده است.
Who Wants to Be a Millionaire
اما شاید هیچ مسابقهای به اندازه **Who Wants to Be a Millionaire** نتوانسته مفهوم «رسیدن به یک میلیون دلار با پاسخ دادن به سؤالها» را در فرهنگ عمومی مشهور کند.
شرکتکننده مرحلهبهمرحله جلو میرود و هر سؤال ارزش بیشتری پیدا میکند.
در کنار آن، استفاده از کمکها باعث میشود تصمیمگیری نیز بخشی از بازی باشد.
گاهی شرکتکننده جواب سؤال را نمیداند، اما باید تصمیم بگیرد:
«ریسک کنم یا متوقف شوم؟»
همین تصمیمگیری یکی از دلایل جذابیت این فرمت است.
Fifteen to One؛ یک مدل متفاوت از مسابقه دانش
یکی دیگر از فرمتهای معروف Quiz، برنامه **Fifteen to One** است که در بریتانیا شناخته شد و نسخههای مختلفی از آن در کشورهای دیگر نیز ساخته شد.
جالب است بدانید نسخه ایرانی این فرمت نیز با نام «ثانیهها» در شبکه دو پخش شده است.
این نمونه نشان میدهد که قالب مسابقات Quiz میتواند از مرزهای یک کشور عبور کند و در فرهنگهای مختلف با تغییراتی اجرا شود.
مسابقات کوییز فقط مخصوص تلویزیون نیستند
با ورود اینترنت، یک تغییر اساسی اتفاق افتاد.
مخاطب دیگر مجبور نبود فقط در ساعت مشخصی پای تلویزیون بنشیند.
یک گوشی هوشمند کافی بود تا فرد بتواند:
* با دوستش رقابت کند
* با بازیکن ناشناس مسابقه بدهد
* در جدول رتبهبندی قرار بگیرد
* موضوع مورد علاقهاش را انتخاب کند
* در مسابقات روزانه شرکت کند
* و نتیجه خود را با دیگران مقایسه کند
در واقع اینترنت همان ایده قدیمی مسابقه تلویزیونی را گرفت و آن را تعاملیتر کرد.
Quiz of Kings و رشد بازیهای کوییز در ایران
در ایران نیز بازیهای موبایلی کوییز توانستند این فرمت را از تلویزیون به گوشی منتقل کنند.
برای مثال، Quiz of Kings یکی از نمونههای شناختهشده بازیهای اطلاعات عمومی و رقابتی در ایران بود که کاربران را در قالب مسابقههای موضوعی مقابل یکدیگر قرار میداد.
این تغییر مهم بود؛ چون بازیکن دیگر فقط تماشاگر مسابقه نبود.
**خودش شرکتکننده بود.**
تفاوت مسابقه تلویزیونی با بازی آنلاین
مسابقه تلویزیونی معمولاً یک تجربه یکطرفهتر دارد.
مجری سؤال میپرسد، شرکتکننده جواب میدهد و بیننده تماشا میکند.
اما در بازی آنلاین، خود کاربر مرکز تجربه است.
او باید تصمیم بگیرد، پاسخ دهد، سرعت عمل داشته باشد و نتیجه عملکردش را ببیند.
به همین دلیل بازی Quiz آنلاین میتواند تجربهای بسیار شخصیتر از مسابقه تلویزیونی ایجاد کند.
آینده مسابقات سؤال و جواب
احتمالاً Quiz در آینده کمتر شبیه یک «دفترچه سؤال» و بیشتر شبیه یک مسابقه واقعی خواهد شد.
بازیکنان واقعی، رقابت زنده، لیگها، رتبهبندی، موضوعات متنوع و سیستمهای پیشرفت میتوانند مرز بین «بازی» و «مسابقه» را کمرنگتر کنند.
در نهایت، چیزی که از دهههای قبل تا امروز تغییر نکرده این است:
یک نفر سؤال میپرسد.
یک نفر جواب میدهد.
و همه منتظرند ببینند:
**درست گفت یا نه؟**
پرایز کوئیز؛ ادامه همان مسیر در دنیای آنلاین
پرایز کوئیز با همین ایده ساخته شده است: تبدیل سؤال و جواب به یک تجربه رقابتی آنلاین.
اگر دوست دارید خودتان وارد رقابت شوید، [پرایز کوئیز را شروع کنید](/home).
اگر هم میخواهید قبل از بازی با قوانین آشنا شوید، [راهنمای بازی](/how-to-play) را بخوانید.